De grote zebramigratie
Pssst… we willen een geheimpje met je delen. Wist jij dat elk jaar tot wel 35.000 zebra’s door Botswana trekken, tijdens een tocht van maar liefst meer dan 1.000 kilometer. Deze grote zebramigratie werd pas rond 2012 wetenschappelijk vastgelegd, waardoor het een relatief nieuw ontdekt natuurfenomeen is. Lees snel meer over deze prachtige gestreepte dieren, waar en wanneer je dit spektakel kunt zien en waarom de zebra’s überhaupt migreren.
Een herontdekt geheim
De grote zebramigratie in Botswana is geen nieuw verschijnsel. Het natuurspektakel vond altijd al plaats, maar door ingrepen van de mens raakte het eeuwenoude patroon tijdelijk uit beeld. In de jaren zestig werden, ter bescherming van het vee, hekken geplaatst die de eeuwenoude migratieroutes blokkeerden. Toen deze barrières in de jaren 2000 werden verwijderd, konden de zebra’s hun natuurlijke paden opnieuw volgen. Dankzij GPS‑onderzoek werd rond 2012 pas voor het eerst echt zichtbaar hoe omvangrijk de zebramigratie van Botswana in werkelijkheid is.
Qua afstand is het zelfs de langste migratie van landzoogdieren in Afrika. Maar kijk je alleen naar het aantal dieren, dan staat deze trek in de schaduw van de wereldberoemde Grote Migratie in Tanzania en Kenia. Terwijl tijdens die trek in de Serengeti en Masai Mara miljoenen dieren migreren, telt de zebramigratie in Botswana ‘slechts’ zo’n 35.000 dieren. Toch is het een fascinerend schouwspel dat je niet wilt missen.
Waarom migreren de zebra’s in Botswana?
Het antwoord is eenvoudig: ze volgen de regen. Regen betekent vers water en voedzaam gras. Dus wanneer het droge seizoen in het zuiden begint, trekken de zebra’s noordwaarts. En zodra de regen terugkeert, migreren de dieren weer naar het zuiden van het land.
Twee hoofdroutes
Dit natuurfenomeen telt niet één, maar twee migraties. De dieren trekken namelijk niet in een cirkel, maar bewegen heen en weer tussen vaste gebieden in Botswana.
1. Chobe & Nxai Pan
De zebrakuddes brengen de barre, droge maanden van juni tot november door in de uiterwaarden van de Chobe‑rivier. Met de eerste regen in de Nxai Pans vertrekken vanaf begin december zo’n 20.000 dieren naar het zuiden. De tocht duurt twee tot drie weken. Tenminste, als ze in een rechte lijn reizen. Sommige zebra’s zwerven onderweg namelijk wat rond, stoppen bij de Seloko Plains en sluiten zich pas enkele weken later weer bij de kudde aan. In Nxai Pan blijven ze twee tot drie maanden, waarna ze tussen maart en mei terugkeren naar het noorden. Deze terugreis duurt trouwens langer, simpelweg omdat de dieren wat meer de tijd nemen.
2. Okavango & Makgadikgadi
De zebramigratie op deze route is iets kleiner dan die tussen Chobe en Nxai, met in totaal zo’n 500 kilometer die wordt afgelegd. Aangewakkerd door de eerste regens in Makgadikgadi, trekken ongeveer 15.000 zebra’s in november en december van de Okavango Delta en het Moremi Game Reserve naar het Makgadikgadi Pans National Park.
Na een paar weken bereiken ze het voedzame gras van de Pans, waar ze ongeveer drie maanden blijven voordat ze rond maart aan hun terugreis beginnen. Omdat de Okavango Delta tijdens het droge seizoen een waar paradijs is, trekt slechts 55% van de zebra’s naar het zuiden. De rest blijft het hele jaar door in de delta.
Leuk weetje #1: Het zijn niet alleen zebra’s die migreren. Springbokken en gnoes reizen mee als verstekelingen. Olifanten volgen hun eigen patroon, maar soms komen ze elkaar onderweg tegen. En natuurlijk volgen roofdieren zoals cheeta’s, leeuwen, Afrikaanse wilde honden en gevlekte hyena’s de zebratrek op de voet… je snapt wel waarom.
Leuk weetje #2: Burchell‑zebra’s zijn de zebra’s die deelnemen aan de migratie. Ze zijn iets gedrongener gebouwd en hebben subtiele bruinige schaduwen tussen de zwarte en witte strepen. Af en toe kom je ook de term steppezebra tegen. Burchell‑zebra’s zijn namelijk een ondersoort van de steppezebra: beide benamingen zijn daarom correct.
Leuk weetje #3: De zebra is het nationale dier van Botswana.
Activiteiten
Zebra’s zijn niet alleen een lust voor het oog van avonturiers, maar ook zeer fotogeniek en daarmee een ideaal model voor safari‑ en natuurfotografie.
Leuke weetjes over zebra’s
De zebra behoort zonder meer tot een van de meest iconische dieren van Afrika. Dat is geen verrassing, want met hun zwart-witte vacht vallen ze direct op. Maar er is nog zoveel meer te vertellen over deze gestreepte dieren.
-
Uniek patroon
Geen enkele zebra heeft hetzelfde streeppatroon. Elke dier heeft een uniek patroon: net zo onderscheidend als een vingerafdruk.
-
Onbreekbare banden
Zebra’s zijn zeer sociale dieren. Binnen de kudde ontstaan sterke, langdurige banden, en een hengst zal zijn merrie fel verdedigen wanneer dat nodig is.
-
Een echte krachtpatser
Hun uiterlijk mag er dan onschuldig en prooi-achtig uitzien, zebra’s zijn verrassend sterk: één goed gerichte trap is genoeg om een leeuw te verwonden of zelfs te doden.
Hoogtepunten van de migratie
Hoewel de Grote Zebramigratie op zich al een hoogtepunt is, zijn er een paar spektakels die voor elke safariliefhebber de kers op de taart zijn.
De oversteek van de Boteti-rivier
Net als bij de Grote Migratie in Oost‑Afrika moeten ook de zebra’s in Botswana een rivier trotseren tijdens hun trek naar groenere weiden. Met roofdieren die in de buurt op de loer liggen, storten de kuddes zich in het water en zwemmen ze de Boteti‑rivier over. Het is een oversteek die garant staat voor dramatische taferelen en spannende momenten.
Spannende jachtpartijen
Met zoveel zebra’s op één plek (en hier en daar een springbok en gnoe) zijn roofdieren nooit ver weg. Leeuwen, cheeta’s, luipaarden, Afrikaanse wilde honden, gevlekte hyena’s… ze wachten allemaal geduldig op het perfecte moment om toe te slaan. Kippenvel? Reken maar!
Prachtig (nieuw) leven
Bij aankomst in de Pans brengen vrouwelijke zebra’s nieuw leven in deze wereld. Het voedzame gras is een geweldige steun voor de zogende moeders, en het beeld van deze kleine veulens die hun eerste stapjes zetten in het uitgestrekte landschap is iets wat je nooit zult vergeten.
Een buitenaards contrast
De Makgadikgadi‑zoutpannen zijn een natuurverschijnsel dat zijn weerga niet kent. De zebra’s met hun zwart‑witte strepen tegen de witte, eindeloze vlaktes creëren een bijna surrealistisch tafereel. Het is moeilijk om dit landschap recht te doen op een foto, maar wanneer je het met eigen ogen ziet, is het een aanblik die je nooit meer vergeet.
Spannende accommodaties
Je hoeft niet eens op game drive te zijn: vanuit je lodge kun je zebra’s zien drinken bij waterpoelen vlak voor je neus.
